Portal informacyjny powiatów sieradzkiego, wieluńskiego i wieruszowskiego oraz Praszki

InfoTydzień – portal informacyjny

Reklamy
Reklamy

W 1791 r. kanonik metropolitalny gnieźnieński ulokował sumę 10 tys. zł na urządzenie szkoły w rodzinnym Burzeninie. Aby nikt się nie wymawiał klęskami i wojnami kwotę tę zastawił na Wielkiej Wsi.

Baltazar Pstrokoński herbu Poraj urodził się w 1713 r. w Piekarach k. Burzenina. Był jednym z pięciorga dzieci Stanisława i Konstancji z Grodzyńskich. Rodzina nie była zamożna, a po śmierci ojca znalazła się w trudnej sytuacji materialnej. Baltazar Pstrokoński uczył się początkowo w szkole oo. Pijarów w Wieluniu, a w wieku 15 lat rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Przerwał je, aby pomagać swojemu krewnemu Józefowi Michałowskiemu w administrowaniu dóbr. W latach 1733 – 34 przygotowywał się do stanu duchownego w Seminarium Duchownym w Gnieźnie. W latach 1734 – 37 studiował filozofię w Kolegium Jezuitów w Kaliszu. Wtedy też został wyświęcony na kapłana i objął probostwo w Mokrsku. W 1756 r. otrzymał kanonię w kolegiacie kaliskiej. Sześć lat później został kanonikiem łowickim. W 1765 r. arcybiskup gnieźnieński Władysław Łubieński powołał go na stanowisko kanonika kapituły w Gnieźnie. Zasiadał jako delegat kapituły w Trybunale Koronnym. Mimo sporych dochodów, od „balów i ansamblów jak od powietrza” [morowego] uciekał, używając „chleba duchownego skromnie i prawie tylko w czwartej części”. W latach 1768 – 69 przebywał w Rzymie. Pokaźny majątek pozwolił Pstrokońskiemu na przeznaczanie sporych sum na cele społeczne. Po upadku konfederacji barskiej podzielił go na cztery części i dwie z nich przeznaczył na poratowanie upadłych fortun, jedną na potrzeby kościoła, a jedną na własne. Był hojnym sponsorem. Na własny koszt wyremontował kolegiatę św. Jerzego w Gnieźnie, kościół w Burzeninie (na zdjęciu), Koninie, Mokrsku i Złotkowie oraz kaplicę Bożego Ciała przy katedrze gnieźnieńskiej. Napisał także kilka dzieł, m.in. Pamiętnik reperacji, Mieszanina materii różnych (encyklopedia kościelna) i Nauki kościelne.

W dniu 25 czerwca 1791 r. Baltazar Pstrokoński, kanonik metropolitalny gnieźnieński przeznaczył 10 000 zł na urządzenie nowej szkoły. Suma ta została ulokowana na Wielkiej Wsi. Pisał wówczas: „[…] ponieważ województwo sieradzkie jest w powszechności najpierwszem gniazdem domu Poraitów, w szczególności zaś miasteczko Burzenin od Poraja założone, w tem przeto miasteczku i przy kościele myśl moją uskutecznioną mieć pragnę i żądam lokując 10 000 złp. na Wielgiwsi na wieczność, aby procent roczny nie wymawiając się, ani klęskami w kraju, ani przygodami szkodliwemi, do rąk plebana Burzenińskiego wypłacany bywał, który takowy użyje na opłacenie nauczyciela świeckiego dla przystojnego wychowania i kształcenia młodzieży szlacheckiej, miejskiej i wiejskiej w artykuły wiary św. katolickiej rzymskiej, czytaniu, pisaniu, prostej arytmetyce, początkach języka łacińskiego i niemieckiego. Opłaty na szkołę miały się rozpocząć od św. Jana 1792 r. z prowizji po 5 zł od 100. Proboszcz burzeniński został zobowiązany do postawienia szkoły, co też niebawem nastąpiło. Był to budynek drewniany, który przetrwał do 1941 r. Do szkoły „Pstrokońskiego” uczęszczało początkowo aż 30 uczniów.

W 1792 r. przeznaczył 12 000 złp na stypendia dla pięciu uczących się młodzieńców z biednych rodzin szlacheckich. Zmarł w 1796 r. w Gnieźnie. Pochowano go w kaplicy Łubieńskich w katedrze gnieźnieńskiej.

/tekst archiwalny – opublikowany na portalu InfoTydzień 19 lutego 2011 roku/

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy, ale komentarze zawierające treść niecenzuralną, obraźliwą lub nieetyczną mogą zostać usunięte.

Dodaj komentarz

Reklamy
SPRAWDŹ, GDZIE JEST BURZA
Mapa burzowa Polski

Kwiecień 2026
Pon W Śr Czw Pt S N
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Więcej o wydarzeniach w naszym regionie znajdziecie w zakładce
„NADCHODZĄCE WYDARZENIA”

Copyright © 2024 InfoTydzień. Wszelkie prawa zastrzeżone.